Hoe een telefoontje een deur opende die er niet hoorde te zijn

Een telefoontje plegen. Een kolonel aan de lijn. De man verantwoordelijk voor het aantrekken van meer reservisten voor de krijgsmacht.

"Je bent 54. Dat is lastig."

Ik weet het. Ik heb de website gezien. System says no.

"En we zoeken vooral mensen die buiten kunnen staan. Chauffeurs. Bewakers."

Ik knik aan de telefoon. Logisch. Een leger heeft handen nodig.

"Brains hebben we genoeg."

Hier had ik moeten bedanken voor zijn tijd en ophangen. In plaats daarvan hoorde ik mezelf zeggen: "Maar wat als die brains die jullie hebben... niet de brains zijn die jullie nodig hebben?"

Stilte.

"Wat bedoel je?"

Wat ik bedoelde was dit: er is een verschil tussen slimme mensen in je organisatie hebben, en toegang hebben tot mensen die anders denken. Slimme mensen in een systeem worden gevormd door dat systeem. Ze kennen de regels, de taal, de beperkingen. Na verloop van tijd worden de beperkingen onzichtbaar.

Een innovator van buiten heeft een ander probleem: die kent de regels niet. Die struikelt over jargon, mist context, snapt de hiërarchie niet. Maar misschien is dat geen probleem. Misschien is dat precies het punt.

Ik stelde iets voor wat ik een "sandbox" noemde. Een speelplaats met gesimuleerde data. Geen toegang tot geheimen, maar wel tot de vraagstukken. Een plek waar externe denkers kunnen experimenteren zonder dat iemand zich zorgen hoeft te maken over lekken.

De kolonel was even stil. Toen: "Kun je daar eens voorstel van maken?"

Wat er daarna gebeurde, verraste me. In gesprekken met anderen binnen het systeem bleek dit idee een snaar te raken. Niet omdat het zo briljant was, maar omdat het een paradox blootlegde waar iedereen mee worstelt.

Defensie wil innoveren. Echt. Er zijn budgetten, programma's, innovatieclubs. Maar het mechanisme om externe innovatiekracht binnen te halen is gebouwd op wantrouwen. Logisch wantrouwen - je gaat niet zomaar staatsgeheimen delen met een willekeurige ondernemer.

Maar het effect is dat de mensen die het meest vrij kunnen denken, het minst toegang hebben. En de mensen met de meeste toegang, het minst vrij kunnen denken.

De komende weken ga ik een voorstel schrijven. Niet voor mijzelf - hoewel ik graag zou willen helpen - maar voor een idee. Het idee dat je externe creativiteit kunt inzetten zonder de kroonjuwelen te delen. Dat je een "red team" van buitenstaanders kunt laten meedenken over dreigingen, zonder dat ze de echte dreigingen kennen.

Een sandbox voor brains die het systeem niet heeft, maar misschien wel nodig heeft.

Wordt vervolgd.